Profesyonel Futbolcu Sözleşmesinden Doğan Uyuşmazlıklarda Yargı Yolu

A. PROFESYONEL FUTBOLCU SÖZLEŞMESİNİN TANIMI

Profesyonel futbolcuların transferlerini, çalışma şartlarını ve kulüpler ile profesyonel futbolcuların hak ve yükümlülüklerini belirlemek amacı ile düzenlenen Türkiye Futbol Federasyonu (TFF) Profesyonel Futbolcuların Statüsü ve Transferleri Talimatı’nın (PFSTT) 3’üncü maddesine göre profesyonel futbolcu; “Bir kulüple yazılı sözleşme yapmış olan ve kendisine futbol faaliyetleri kapsamında yaptığı harcamalardan daha fazla miktarda ödeme yapılan futbolcudur.”

O halde profesyonel futbolcu sözleşmesi; futbolcu ile işveren futbol kulübü arasında gerçekleşen, futbolcuya futbol faaliyetleri edimini yerine getirme yükümlülüğü kulübe ise bu faaliyetler karşılığında ücret ödeme gibi bazı haklar ve borçlar yükleyen adi yazılı şekle tabi, rızai ve belirli süreli bir hizmet sözleşmesidir.[1]

Profesyonel Futbolcuların Statüsü ve Transferleri Talimatı’nın “Sözleşmeden Doğan Uyuşmazlıklar” kenar başlıklı 22’nci maddesine göre; “Taraflar, yetiştirme tazminatı ve sportif cezaya ilişkin hükümler saklı kalmak kaydıyla, profesyonel futbolcu sözleşmesinden doğan uyuşmazlıkların çözümünde, Uyuşmazlık Çözüm Kurulu’nun yetkisini kabul edip etmemekte serbesttirler.” 22’inci maddeye göre kulüp ile profesyonel futbolcu arasında yetiştirme tazminatı ve sportif cezalar dışındaki uyuşmazlıkların çözümünde Uyuşmazlık Çözüm Kurulu (UÇK) ancak profesyonel futbolcu sözleşmesinde yazması halinde yetkilidir.

UÇK yargılamalarının hızlı olması ve özellikle transfer yasağı gibi bir takım sportif cezaları ve yaptırımları devreye sokabilmek için profesyonel futbolculara, kulüp ile aralarında uyuşmazlık çıkması halinde UÇK’nin yetkili olacağı hususunu aşağıda örnek olarak gösterildiği gibi sözleşmelerine yazmaları profesyonel futbolcuların yararına olacaktır.

“UYUŞMAZLIKLAR

Taraflar, işbu sözleşmeden doğan her türlü uyuşmazlığın çözümünde, Uyuşmazlık Çözüm Kurulu Talimatı çerçevesinde Uyuşmazlık Çözüm Kurulu’nun yetkisini kabul ederler.”

B. UYUŞMAZLIK ÇÖZÜM KURULU (UÇK)

TFF bünyesinde oluşturulmuş sportif yargı yolu iki kademelidir. İlk derece hukuk kurulu olarak Uyuşmazlık Çözüm Kuruluna Uyuşmazlık çözüm kurulu sonrası ise Tahkim Kuruluna başvurulmaktadır.[2] Tahkim Kurulu, UÇK kararlarının hukuka uygunluğunun denetiminin yapılmasının talep edildiği temyiz kanun yoludur.

1. Kurulun Görevleri ve Başvuru Usulü

Uyuşmazlık Çözüm Kurulunun çalışma esas ve usullerini belirlemek amacıyla düzenlenen Uyuşmazlık Çözüm Kurulu Talimatı’nın “Kurulun Görevleri” kenar başlıklı 2’nci maddesine göre; “Uyuşmazlık Çözüm Kurulu, taraflarca görevinin kabul edilmesi halinde; kulüpler, futbolcular, teknik adamlar ve futbol menajerlerinin, aralarındaki futbolla ilgili her türlü sözleşmeden doğan ihtilafları inceler ve karara bağlar. Uyuşmazlık Çözüm Kurulu, sportif cezalar ve yetiştirme tazminatına ihtilaflarda münhasıran görevlidir.” Yukarıda da açıkladığımız üzere UÇK, taraflarca görevinin kabul edilmesi halinde görevli olmakla birlikte sportif cezalar ve yetiştirme tazminatına ilişkin uyuşmazlıklarda ise münhasıran yani özellikle yetkili ve görevlidir.

Uyuşmazlık Çözüm Kuruluna başvuru dilekçe ile yapılır. Dilekçe ekine başvuru ücretinin tamamının yatırıldığını gösterir makbuzun eklenmesi zorunludur. Dilekçeler, Uyuşmazlık Çözüm Kuruluna sunulmak üzere Uyuşmazlık Çözüm Kurulu Koordinatörlüğüne verilir. Başvuru ücretinin tamamını yatırmayan tarafın dilekçesi incelemeye alınmaz. Zorunlu unsurların eksik olması halinde dilekçe, eksiklerin tamamlanması için davacıya iade edilir. Zorunlu unsurların yedi (7) gün içinde tamamlanmaması halinde başvuru yapılmamış sayılır. Zorunlu unsurları içeren dilekçe ekleriyle birlikte karşı tarafa tebliğ edilir. Davalı cevap dilekçesini, dilekçenin kendisine tebliğinden itibaren yedi (7) gün içinde vermek zorundadır. Cevap dilekçesinde, zorunlu unsurların eksik olması halinde, eksiklerin tamamlanması için dilekçe davalıya iade edilir. Cevap dilekçesi verilmemesi veya Koordinatörlük tarafından bildirilen eksikliklerin yedi (7) gün içinde tamamlanmaması halinde davalı cevap vermemiş sayılır. Dilekçe teatileri tamamlanan dosya, kurul gündemine alınır.

2. Yargılama Süreci

UÇK Talimatı’nın “Uygulanacak Maddi Hukuk” kenar başlıklı 16’ncı maddesine göre; “Uyuşmazlık Çözüm Kurulu, 5894 sayılı Türkiye Futbol Federasyonu Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun, TFF Statüsü, TFF Talimat ve Düzenlemeleri ile FIFA ve UEFA kurallarını esas alarak Türk maddi hukukuna göre karar verir.”

Kurul, incelemesini kural olarak dosya üzerinden yapar. Gerekli görülmesi halinde, bilgi ve belge istenmesine, sair incelemeye ve duruşma yapılmasına karar verilebilir. Ancak Kurul, taraflardan birinin duruşma talebinde bulunması halinde duruşma talebini kabul etmek zorundadır.

Kurul, gerekçeli kararlarını başvuru tarihinden itibaren en geç dört ay içinde vermek zorundadır. Haklı sebeplerin varlığı halinde Kurul bu sürenin birer aylık dönemler halinde uzatılmasına karar verebilir.

3. Kararların Kesinliği ve Uygulanması

Uyuşmazlık Çözüm Kurulu kararlarına karşı Tahkim Kuruluna itiraz süresi kararın taraflara tebliğinden itibaren 7 (yedi) gündür. Uyuşmazlık Çözüm Kurulu tarafından verilen kararlar, Tahkim Kurulu’na itiraz edilmemesi ya da itiraz üzerine verilen Tahkim Kurulu kararı ile kesinleşir. Kesinleşen Kurul kararları, TFF tarafından derhal uygulanır.

C. TAHKİM KURULU

İlk derece hukuk kurullarınca verilen kararlar aleyhine yapılan başvuruların incelendiği komisyon Tahkim Kuruludur. Türkiye’de 3813 sayılı kanun ile yasal bir organ olarak kurulmuş ve tamamen özerk, bağımsız ve hiçbir organdan emir almadan çalışan bir üst mahkemedir. Kararları bağlayıcı olmakla; bu kararlara karşı herhangi bir devlet yargı organına başvuru mümkün değildir.[3]

1. Kurulun Görevleri ve Başvuru Usulü

TFF Tahkim Kurulu Talimatı’nın “Kurulun Yargı Yetkisi” kenar başlıklı 2’nci maddesine göre;

“Kurul, a) Federasyon ile Kulüpler, Hakemler, Futbolcular, Teknik Direktörler, Antrenörler, Oyuncu Temsilcileri, masörler ile diğer görevliler arasında çıkan ihtilaflar hakkında Yönetim Kurulu tarafından verilecek kararlara karşı yapılan başvuruları, b) Amatör ve Profesyonel Futbol Disiplin Kurulları kararlarına karşı yapılan itirazları, c) Uyuşmazlık Çözüm Kurulu kararlarına karşı yapılan başvuruları, d) Futbol Federasyonu Yönetim Kurulu tarafından çıkartılmış Talimatların, Kanun, Ana Statü, FIFA ve UEFA Ana Statülerine aykırılığına ilişkin başvuruları, ilgililerin talebi üzerine inceler ve karara bağlar.”

Tahkim Kurulu Başkanlığına başvuru yazılı olarak veya acele hallerde faks yoluyla yapılır. Dilekçede, tarafların ve varsa vekillerinin adı soyadı, unvanı, adresleri, başvurularının konusu, başvuru veya itiraz miktarı, harca esas değer, dayandıkları maddi vakıalar, delilleri ve talepleri yer alır. Ayrıca, başvuru konusu kararların ya da belgelerin asılları veya örnekleri dilekçeye eklenir. Dilekçe ve ekleri karşı taraf sayısından bir fazla olur. Başvuru sahibi, başvuru harcını yatırmak ve makbuzunu dilekçesine eklemek zorundadır. Harç yatırılmamış ve makbuzu eklenmemiş başvurular dikkate alınmaz. Dilekçeler, Tahkim Kurulu Başkanlığı’na sunulmak üzere Tahkim Kurulu Koordinatörlüğü’ne verilir.

2. Yargılama Süreci

Dilekçelerin teatisi üzerine tamamlanan dosya, incelemeyi yapan üyenin esas hakkındaki düşüncesi ile birlikte Kurul’a sunulur. Kurul, incelemesini kural olarak dosya üzerinde yapar. Bununla birlikte Kurul, gerekli görürse bilgi ve belge istenmesine, sair incelemeye karar verebilir. Duruşma yapılıp yapılmayacağına, duruşmanın ne şekilde (video konferans, telekonferans veya sair usullerle) yapılacağına veya duruşmanın gizli yapılmasına Başkan karar verir.

Kural olarak Tahkim Kurulu, başvuru tarihinden itibaren disiplin uyuşmazlıkları yönünden 1 ay, diğer uyuşmazlıklar yönünden 3 ay içerisinde kararını verir, gerekçeli kararını ise kısa karar tarihinden itibaren 3 ay içinde tebliğe çıkarır. Dosyanın mahiyeti itibariyle gerekli görüldüğü durumlarda Tahkim Kurulu kararı ile bir defaya mahsus bu süreler uzatılabilir.

3. Kararların Kesinliği

Kurulun futbol faaliyetlerinin yönetimi ve disiplinine ilişkin kararları kesindir; idari veya yargısal mercilerin onayına tabi olmadığı gibi, bu kararlara karşı idari veya yargısal mercilere de başvurulamaz. Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile Ceza Muhakemeleri Kanunu’nun, kararların açıklanması, maddi hataların düzeltilmesi ve yargılamanın iadesi hakkındaki hükümleri saklıdır.

Mehmet KIRATLI

KAYNAKÇA

Ahmet AYBAK, Profesyonel Futbolcuların İş Sözleşmelerinin Sona Ermesi, Adalet Yayınevi, Birinci Baskı, Ankara, 2023

Aysu Melis BAĞLAN, Sporda Uluslararası Tahkim Yargılaması ve Türkiye’de Hukuki Durum, Seçkin Yayıncılık, Gözden Geçirilmiş ve Güncellenmiş 5. Baskı, Ankara, 2022

Y. Selim SARIİBRAHİMOĞLU, Mehmet Ali BAKANAY. Tarık TEKİN, Spor Hukuku, Futbol Hukuku ve Diğer Spor Dalları Transfer Doping-Anti Doping Tahkim Ulusal ve Uluslararası Mevzuatlar, Ankara, Plar Baskı, 2002

TFF Profesyonel Futbolcuların Statüsü ve Transferleri Talimatı

TFF Uyuşmazlık Çözüm Kurulu Talimatı

TFF Tahkim Kurulu Talimatı

[1] Ahmet AYBAK, Profesyonel Futbolcuların İş Sözleşmelerinin Sona Ermesi, Adalet Yayınevi, Birinci Baskı, Ankara, 2023, s.18

[2] AYBAK, Profesyonel Futbolcuların İş Sözleşmelerinin Sona Ermesi, s.160

[3] Y. Selim SARIİBRAHİMOĞLU, Mehmet Ali BAKANAY. Tarık TEKİN, Spor Hukuku, Futbol Hukuku ve Diğer Spor Dalları Transfer Doping-Anti Doping Tahkim Ulusal ve Uluslararası Mevzuatlar, Ankara, Plar Baskı, 2002, s.33 – Aktaran; Aysu Melis BAĞLAN, Sporda Uluslararası Tahkim Yargılaması ve Türkiye’de Hukuki Durum, Seçkin Yayıncılık, Gözden Geçirilmiş ve Güncellenmiş 5. Baskı, Ankara, 2022, s.129